Θεσσαλονίκη | Ιστορία νο2Περπατώντας μαζί

Έφτασα στην Ελλάδα το Νοέμβριο του 2015 και έμεινα στην Ειδομένη για ένα μήνα, τότε ήταν που είχαν κλείσει τα σύνορα και επιτρέπονταν να περάσουν πρόσφυγες με καταγωγή μόνο από Συρία, Ιράκ και Αφγανιστάν. Εμένα δε με άφησαν να περάσω. Δεν είχα κάποιο συγκεκριμένο προορισμό, απλά ήθελα να φτάσω σε κάποιο μέρος στο οποίο να νιώθω ασφαλής, να μπορώ να ζήσω και να φτιάξω τη ζωή που θέλω, χωρίς να μου δημιουργούν προβλήματα. Έπειτα πήγα στη Θεσσαλονίκη στη κατάληψη προσφύγων και μεταναστών Ορφανοτροφείο, ήμουν για την ακρίβεια ο δεύτερος πρόσφυγας που μπήκα στη κατάληψη. Εκείνη τη στιγμή υπήρχε πολύς αλληλέγγυος κόσμος, χωρίς όμως να μιλάνε ως πολιτικές ομάδες, και αυτό ήταν πολύ καλό. Ξεκινήσαμε όλοι μαζί μετανάστες και αλληλέγγυοι να επισκευάζουμε το κτίριο. Στην αρχή δεν είχαμε ζεστό νερό, οι ντουζιέρες δεν δουλεύανε, η κουζίνα στην ουσία δεν υπήρχε. Όλα τα επισκευάσαμε από την αρχή και με τη βοήθεια ορισμένων αλληλέγγυων μηχανικών κάναμε και μερικές δουλειές στο κτίριο. Οι πρόσφυγες ήταν από πολλές εθνικότητες και οι περισσότεροι θέλανε να πάνε στη Γερμανία. Σε κάποια στιγμή στο Ορφανοτροφείο έφτασαν να μένουν κοντά στα εκατό άτομα και είχαμε υπερβεί τη χωρητικότητα του κτιρίου. Κόσμος κοιμότανε παντού, ήταν πολύ δύσκολο.

Πιο συγκεκριμένα για τη κατάληψη Ορφανοτροφείο θεωρώ ότι ήταν ένα πολύ καλό παράδειγμα στέγασης μεταναστών καθώς στηρίζονταν στην έμπρακτη αλληλεγγύη. Όσοι έρχονταν να βοηθήσουν το έκαναν από πραγματικό ενδιαφέρον χωρίς κάποια πολιτική σκοπιμότητα και χωρίς να προσβλέπουν σε κάποιο ατομικό όφελος. Υπήρχε αλληλέγγυος κόσμος που βρίσκονταν 24 ώρες την ημέρα, κοιμότανε μαζί μας, πρόσφεραν από τη καρδιά τους, εάν είχαμε κάποια ανάγκη από έξω μας το έφερναν και το πλήρωναν από τη τσέπη τους και ξέρω πολύ καλά ότι εδώ στην Ελλάδα υπάρχει οικονομική κρίση και ο αλληλέγγυος κόσμος έχει οικονομικά προβλήματα, όμως όποιος έβγαινε έξω και έπαιρνε έναν καφέ έφερνε και έναν ακόμα για εμάς. Όσοι έρχονταν να μας στηρίξουν για τους δικούς τους πολιτικούς λόγους δεν έμεναν πολύ. Είναι σημαντική η διαφορά μεταξύ της πολιτικής σκοπιμότητας και της αληθινής αλληλεγγύης, είναι διαφορετικό να σου λέει κάποιος «γεια σου, τι κάνεις» με έναν εξωτερικό τρόπο και άλλο να σου το λέει «γεια σου, τι κάνεις» με τη καρδιά του. Στη συνέχεια τα σύνορα κλείσανε για όλους και ο κόσμος άρχισε να σκέφτεται τι μπορεί να κάνει, και η ζωή στο Ορφανοτροφείο απέκτησε μια πιο μόνιμη βάση.

Όσον αφορά την εκκένωση του Ορφανοτροφείου, εκείνη την ημέρα υπήρχαν λίγοι αλληλέγγυοι και συνελήφθησαν. Η αστυνομία που εκκένωσε το κτίριο κατέστρεψε τα πάντα, ακόμα και τα προσωπικά αντικείμενα των μεταναστών, ο κόσμος έχασε τα λεφτά του, τα χαρτιά τους, τα διαβατήριά τους, τα ρούχα τους. Σκεφτείτε πόσο σημαντικό είναι κάποιος μετανάστης να χάσει το κινητό του τηλέφωνο, οι μπάτσοι δεν επέτρεπαν να πάρουν οι μετανάστες τα κινητά τους από το κτίριο για να μην ειδοποιήσουν άλλο κόσμο, αλλά το κινητό είναι ο μόνος τρόπος επικοινωνίας που έχει ένας μετανάστης με τους δικούς του ανθρώπους, με την οικογένεια του και τη χώρα του. Το κτίριο καταστράφηκε αμέσως με εντολή της εκκλησιάς που είναι ο ιδιοκτήτης του κτιρίου. Η εκκλησία και οι αρχές κατηγορούσαν το Ορφανοτροφείο για οτιδήποτε συμβαίνει στην πόλη.

Όσον αφορά την εσωτερική διαδικασία της κατάληψης. Το Ορφανοτροφείο λειτουργούσε με συνέλευση στην οποία συμμετείχαμε όλοι και όλες και μιλούσαμε στα ελληνικά, στα αγγλικά και στα αραβικά με μεταφραστές. Φτιάξαμε δυο συνελεύσεις, την «πολιτική συνέλευση» και τη «συνέλευση σπιτιού». Η συνέλευση σπιτιού ήταν μεταξύ των μεταναστών, δηλαδή των κατοίκων της κατάληψης και διευθετούσε τα καθημερινά ζητήματα και η πολιτική συνέλευση ασχολούνταν με τα ζητήματα πολιτικής και σε αυτή συμμετείχαν μετανάστες και αλληλέγγυοι. Με τον καιρό άρχισαν να αναπτύσσονται σχέσεις εμπιστοσύνης και οργανώσαμε αρκετές πορείες και δράσεις. Εδώ θέλω να επαναλάβω ότι καταλαβαίναμε ποιος κόσμος συμμετέχει από αληθινό ενδιαφέρον και ποιοι έχουν πολιτικές σκοπιμότητες. Οι μετανάστες είναι άνθρωποι που έχουν φύγει από χώρες στις οποιες γίνεται πόλεμος έχουν φύγει για πολιτικούς, οικονομικούς και άλλους λόγους, συνεπώς ο καθένας σκέφτεται και καταλαβαίνει, έχει πολιτική άποψη, και βεβαίως με το καιρό αποκτά τη γνώση να ξέρει ποιους μπορεί να εμπιστεύεται και ποιους όχι. Έτσι καταφέραμε να δημιουργήσουμε μια ενότητα μεταξύ μας και να λειτουργούμε όλοι μαζί, μετανάστες και αλληλέγγυοι σαν ένα συλλογικό πρόσωπο. Χαρακτηριστικό αυτής της διαδικασίας είναι ότι συναποφασίζαμε κάθε εβδομάδα το πρόγραμμα λειτουργίας του κτιρίου. Κάθε ένας που έμενε είχε την ευθύνη κάποιες συγκεκριμένες μέρες να καθαρίζει το κτίριο, να μαγειρεύει, να φροντίζει για το κτίριο. Σε συνεργασία με αλληλέγγυους Έλληνες και διεθνείς που είχαν τις κατάλληλες γνώσεις επιδιορθώναμε ότι χρειάζονταν, τα υδραυλικά, τις τουαλέτες, τις ντουζιέρες. Βέβαια ορισμένες φορές όσοι είχαν περισσότερες δεξιότητες σε κάποιο τομέα ασχολούνταν πιο πολύ, όπως με το μαγείρεμα, ή με κάποιες τεχνικές δουλειές. Όμως μπορώ να πω ότι οι περισσότεροι προσπαθούσαν να μάθουν από τους άλλους και να συμμετέχουν εξίσου σε όλες τις υποχρεώσεις. Ορισμένοι να αναρωτιούνται πως επικοινωνούν όλοι αυτοί που έρχονται από τόσο διαφορετικές χώρες. Όμως πρέπει να πω ότι οι περισσότεροι ερχόμαστε από αραβικές χώρες και έχουμε κοινούς κώδικες και κουλτούρα, ξέρουμε πως να επικοινωνούμε μεταξύ μας. Σεβόμαστε την κουλτούρα του καθενός. Στις περιπτώσεις που υπήρχε κάποιο πρόβλημα, όπως κάποιο βίαιο περιστατικό τότε το συζητήσουμε όλοι μαζί στη συνέλευση, η μη άσκηση βιας ήταν μια απο τις βασικές αρχές του Ορφανοτροφείου.

Όσον αφορά πιο προσωπικά, το δικό μου βίωμα, πρέπει να πω ότι δεν θα πρέπει να βλέπουμε μόνο τα αρνητικά αλλά ούτε και να χειροκροτούμε. Έρχομαι από μια χώρα που μόνο να χειροκροτάς τον δικτάτορα επιτρέπεται, όμως είναι σημαντικό να αναγνωρίζουμε και τα θετικά και τα αρνητικά. Αυτούς τους μήνες λοιπόν, μπορώ με σιγουριά να πω ότι γνώρισα μερικούς από τους πιο καλούς ανθρώπους, δεν μπορώ να βρω λέξεις για να το περιγράψω, επίσης γνώρισα ανθρώπους όπως προείπα με πολιτικές σκοπιμότητες και γνώρισα και απλούς ανθρώπους που βοήθησαν επειδή είναι απλά φιλάνθρωποι, αλλά όλοι πρέπει να πω ότι κατάγονται από την ίδια οικογένεια που λέγεται ανθρώπινο είδος. Από την άλλη συνηθίζεται να υπάρχει η αντίληψη ότι εάν γνωρίσεις έναν άνθρωπο από μια χώρα να θεωρείς ότι όλοι οι άνθρωποι αυτής της χώρας συμπεριφέρονται με τον ίδιο τρόπο. Έτσι λοιπόν και εγώ στην αρχή θεωρούσα ότι όλοι οι Έλληνες, οι Ισπανοί οι Γερμανοί είναι σαν τους αλληλέγγυους που γνώρισα μέσα στο Ορφανοτροφείο, μετά όμως βγαίνοντας έξω και γνωρίζοντας και άλλο κόσμος είδα ότι τα πράματα είναι πιο περίπλοκα. Για να μη πάμε μακριά ας δούμε τη γειτονιά του Ορφανοτροφείου. Κάποιος κόσμος ήταν πραγματικά αλληλέγγυος, άλλοι ήταν αρνητικοί και μας κατηγορούσαν ότι κάνουμε φασαρία, άλλοι που δεν θα τους αποκαλούσα φασίστες, αλλά είναι ενάντια στους μετανάστες, μας λέγανε γιατί να μένουνε σε αυτό το κτίριο μόνο πρόσφυγες και να μη μένουνε και άστεγοι Έλληνες. Ορισμένοι από τους αλληλέγγυους δεν δίνανε πολύ σημασία άλλοι λέγανε ότι είναι ρατσιστές ή φασίστες. Ορισμένοι γείτονες ερχόντουσαν και τρώγαμε όλοι μαζί, δε θα ξέχασα τη περυσινή πρωτοχρονιά που ήρθαν πολλοί γείτονες, και εκεί έβλεπες κόσμο που ήταν μαζί μας αλλά και άλλους που δε μας συμπαθούσαν. Πάντως για να είμαστε ειλικρινείς το Ορφανοτροφείο σε πολύ μεγάλο βαθμό κρατήθηκε διότι η γειτονιά βοήθησε, κόσμος ερχότανε και έφερνε τρόφιμα, ρούχα, χρήματα για το νοσοκομείο και φάρμακα.

Κλείνοντας μπορώ να συνοψίσω την εμπειρία μου στη φράση «το μοναχικό ψάρι μπορεί εύκολα να φαγωθεί» και θέλω να τονίσω ότι δεν πρέπει να θεωρούμε την εμπειρία του Ορφανοτροφείου ως τον παράδεισο, πρέπει να μάθουμε από τα προβλήματά του και να μη τα επαναλάβουμε, εάν κάνω κάτι λάθος πρέπει να έρθουν οι φίλοι μου και να μου το πουν ότι εδώ κανείς λάθος, εάν δε μου το πουν και με χαιδεύουν τότε θα συνεχίσω να κάνω λάθος σε όλη μου τη ζωή. Συγκεκριμένα το πιο σημαντικό λάθος από το οποίο πρέπει να μάθουμε είναι να σταματήσουμε να σκεφτόμαστε ότι οι άνθρωποι εάν δεν είναι μαζί μας είναι εναντίον μας, δηλαδή εάν μου πεις ότι δεν θες να πιεις καφέ δεν πρέπει να σε πιέσω, κάποιο λόγο έχεις, πρέπει να τον ακούσω. Και μια φράση για τους φίλους στα καμπς, μην σκέφτεστε μόνο για το φαγητό, τον ύπνο και το ταξίδι στη Γερμανία. Ο κόσμος είναι πολύ μεγαλύτερος από το καμπ, εξασκείστε τις ικανότητες σας.